TSH, beyinde bulunan hipofiz bezi tarafından salgılanan ve tiroit bezinin çalışmasını düzenleyen önemli bir hormondur. Peki, TSH yüksekliği neden olur? Tiroit bezine, hormon üretimini artırması yönünde uyarı gönderir. Tiroit hormonları yeterli düzeyde üretilemediğinde hipofiz bezi, TSH salgısını artırarak tiroit bezini daha fazla uyarmaya çalışır. Bu durum kandaki TSH seviyesinin yükselmesine neden olur.
Tiroit bezinin yeterince çalışamamasının pek çok nedeni bulunur. TSH yüksekliğine yol açabilen bu nedenleri aşağıda detaylı şekilde ele aldık.
TSH Yüksekliği Neden Olur?
TSH seviyesi, tiroit bezinin sağlıklı çalışıp çalışmadığını gösteren önemli bir parametredir. TSH’nın normalin üzerinde ya da altında olması, tiroit bezinin işlevinde bir bozulma olduğunu düşündürebilir.
Tiroit bezi yeterince hormon üretemediğinde beyin TSH ile bu beze sürekli uyarı göndermeye çalışır. Bunun sonucunda da kişide TSH olması gerekenden yüksek çıkar.
TSH yüksekliğinin olası sebepleri aşağıdaki gibidir:
- Hashimato
- Tiroit Ameliyatı
- Kullanılan İlaçlar
- Vücutta İyot Eksikliği veya Fazlalığı
- Hipofiz Bezi Tümörleri
Tüm bunlar dışında da TSH yükselmesinin farklı sebepleri olabilir. Listelediğimiz tüm maddeler kendi içerisinde de detaylandırılabilir.
Hashimato Tiroidi
Hashimoto tiroiditi, bağışıklık sisteminin tiroit bezine saldırmasıyla ortaya çıkan otoimmün bir hastalıktır. Bu hastalıkta bağışıklık sistemi, tiroit dokusuna zarar vererek hormon üretimini azaltır.
Zamanla tiroit bezinin ürettiği T3 ve T4 hormonları düşer. Buna karşılık vücut, TSH hormonunu artırarak tiroit bezini uyarmaya çalışır ve TSH yüksekliği ortaya çıkar.
Tiroit Ameliyatı
Tiroit hastalıklarında bazı durumlarda tiroit bezlerinin bir kısmı veya tamamı alınabilir. Bu durumda vücut tiroit bezinden salgılanması gereken hormonları üretemez. Uygulanan hormon destek tedavisi yetersiz kaldığında, hipofiz bezi TSH salgısını artırarak tiroit bezini uyarmaya çalışır ve TSH değeri yükselir.
Kullanılan İlaçlar
Kullanılan bazı ilaçlar tiroit bezinin sağlıklı çalışmasını engelleyebilir. Özellikle bipolar bozukluk için kullanılan lityum, kalp ritim bozuklukları ilaçları ve bazı kanser tedavileri tiroit bezine etki edebilir.
Vücutta İyot Eksikliği veya Fazlalığı
Tiroit hormonlarının üretimi için iyot temel bir elementtir. Vücutta iyot eksikliği olduğunda tiroit hormonları yeterince üretilemez. Bu durumu dengelemek isteyen beyin, TSH salgısını artırır. Öte yandan aşırı iyot alımı da tiroit fonksiyonlarını olumsuz etkileyerek benzer sonuçlara yol açabilir.
Hipofiz Bezi Tümörleri
Hipofiz bezinde gelişen bazı tümörler, TSH hormonunun aşırı salgılanmasına neden olabilir. Nadir görülen bu durumlarda, tiroit bezinin durumu normal olsa bile TSH seviyesi yüksek ölçülebilir.
Yaşa Göre TSH Kaç Olmalı?
TSH değeri; kişinin yaşı, cinsiyeti, hamilelik durumu ve genel sağlık koşullarına göre değişkenlik gösterebilir. Normal kabul edilen aralıklar, hekimin klinik değerlendirmesine göre kişiden kişiye farklılık gösterebilir.
Amerikan Tiroid Birliği’ne göre genel TSH değer aralıkları şu şekildedir:
| Yaş Aralığı | Tiroit Seviyesi |
| Yenidoğanlarda ilk hafta | 1.0 – 39.0 mIU/L |
| 2-20 Haftalık bebeklerde | 1.7 – 9.1 mIU/L |
| Çocukluk ve yetişkinlik döneminde | 0.4 – 4.0 mIU/L |
| Hamilelik ilk üç ay | 0.1 – 2.5 mIU/L |
| Hamilelik ikinci üç ay | 0.2 – 3.0 mIU/L |
| Hamilelik son üç ay | 0.3 – 3.0 mIU/L |
| 70 yaş ve üzeri | 6.0 – 7.0 mIU/L |
Tablo genel bilgilerden derlenerek oluşturulmuştur. Teşhis niteliği taşımaz. TSH değerleri kişiden kişiye farklılık gösterebilir. Kesin değerlendirme ve tanı için mutlaka doktor kontrolü gereklidir.
TSH Kaç Olursa Tehlikeli?
TSH yüksekliği her zaman ani ve acil bir tehlike oluşturmayabilir. Ancak uzun süre kontrol altına alınmayan yüksek TSH değerleri, zamanla doku hasarına ve çeşitli sağlık sorunlarına yol açabilir. Değerlendirme yapılırken kişinin yaşı, cinsiyeti ve eşlik eden hastalıkları mutlaka göz önünde bulundurulmalıdır.
TSH değerinin farklı aralıklardaki durumu şu şekildedir:
- 4.0 – 10.0 mIU/L: Bu aralık hafif yüksek olarak tanımlanabilir. Acil bir tehlike yoktur ve ilk aşamada tedavi yerine gözlem tercih edilebilir.
- 10.0 – 50.0 mIU/L: Bu aralık da orta dereceli yüksekliktir. Bu aşamada hastada bazı belirtiler gözlemlenebilir. İlaç tedavisi gerekebilir.
- 50.0 mIU/L ve üzerinde ise hastanın tiroit bezi hiç çalışmıyor olabilir. Ciddi anlamda risk taşır ve acil müdahale gerekebilir.
TSH değerleri mutlaka doktor tarafından yorumlanmalı ve buna uygun tedavi planı oluşturulmalıdır.
TSH Yüksekliği Belirtileri
TSH yüksekliği sonucu metabolizma yavaşlar. Bunun sonucunda birçok sistem ve fonksiyon etkilenir. Belirtiler her hastada aynı olmayabilir.
TSH yüksekliği belirtileri aşağıdaki gibi sıralanabilir:
- Aşırı yorgunluk hissi,
- Genel üşüme hali,
- Kilo alma,
- Sindirim sistemi problemleri,
- Ödem,
- Kaslarda ağrı,
- Cilt kuruluğu,
- Saç dökülmesi,
- Depresyon,
- Adet düzensizlikleri,
- Hamile kalmada zorluk,
Bu belirtilerden bir veya birkaçını yaşıyorsanız, altta yatan nedenin belirlenmesi için bir uzmana başvurmanız önerilir.
TSH Yüksekliği Tedavisi
TSH yüksekliğinin tedavisinde, tiroit bezinin yeterince üretemediği hormonlar dışarıdan yerine konur. Uygun tedaviyle birlikte hastalar, semptomlar kontrol altına alınarak günlük yaşamlarına sağlıklı şekilde devam edebilir.
Tedavi sürecinde ilaçların doğru dozda ve doğru zamanda kullanılması büyük önem taşır. Ayrıca hastanın düzenli aralıklarla doktor kontrolüne gitmesi gerekir. Bu takipler sayesinde TSH seviyeleri ideal aralıkta tutulabilir ve olası komplikasyonların önüne geçilebilir.
