Vücuttaki morarmalar, günlük hayatta sık karşılaşılan bir durum olsa da, bazen ciddi sağlık sorunlarının habercisi olabilir. Halk arasında “bere” veya “morluk” olarak bilinen bu oluşumlar, genellikle travma sonucu ortaya çıkar. Ancak nedensiz morarmalar tıbbi değerlendirme gerektirebilir. Peki, vücuttaki morarmalar neden olur? Yaygın nedenleri ve tehlikeli sayıldığı durumları bu rehberde bulabilirsiniz.
Vücutta Morarma Nedir?
Morarma, tıbbi adıyla “ekimoz”, cilt yüzeyinde mor, mavi veya kahverengi lekeler şeklinde görülen bir durumdur. Morarmalar, cilt altındaki kılcal damarların hasar görmesi sonucu kanın dokulara sızmasıyla oluşur.
Vücuttaki morarmalar zamanla renk değiştirerek iyileşir ve genellikle zararsızdır. Ancak boyut, sayı ve eşlik eden semptomlara göre değerlendirilmesi önemlidir.
Vücuttaki Morarmalar Neden Olur?
Vücuttaki morarmalar, en yaygın olarak çarpma, düşme veya darbe gibi travmalara bağlı gelişir. Dikkatsizlik nedeniyle sehpa kenarına, koltuğa ya da diğer mobilyalara bir anlık çarpabiliriz. Hasar gören kılcal damarlardan cilt altına kan sızması ve bu kanın dokular üzerine yerleşmesiyle morluklar meydana gelir.
Bu durumlarda, hasar gören kılcal damarlardan sızan kan, oksijensizleşerek mor renge dönüşür. Zamanla kahverengi ve son olarak yeşil renge döner.
İlk aşamada dokunma ile ağrı hissedilebilir, ancak bu his giderek azalır. Travmaya bağlı oluşan morluklar en fazla 18 gün içinde iyileşir.
Morluklar travma dışı nedenlerle de meydana gelebilir. Darbe ya da çarpmanın yanı sıra kanda trombosit (kan pulcukları) miktarının düşmesine bağlı olarak vücutta veya bacaklarda morarmalar meydana gelebilir.
Genelde ağır bir enfeksiyon geçiren, yoğun bakımda yatan kişilerde bu tür morluklar görülür. Yaş da bu durumda önemli bir faktördür. Yaşla beraber damarları destekleyen dokular zayıflar. Bu nedenle en hafif çarpmada dahi kan, damar dışına geçip mor bir görüntüye neden olabilir.
Özellikle morluklar, nedensiz olarak ortaya çıkıyor ve aşağıdaki belirtilerle görülüyorsa nedenleri araştırılmalıdır.
- Vücudunuzdaki morlukların kendi kendine geliştiğini düşünüyorsanız,
- Morluklar tekrarlıyorsa ve ağrılı değilse,
- Birden fazla yerde morarma varsa,
- Morluklara diş eti, burun, aşırı adet kanaması eşlik ediyorsa,
- Morarmaya ek olarak ateş, halsizlik, lenf bezi şişmesi varsa,
- Küçük bir travma sonucunda çok büyük bir morluk oluşuyorsa, mutlaka bir uzmana başvurun.
Bu semptomlar, vücuttaki morarmaların ciddi bir sağlık sorununun belirtisi olabileceğini gösterir.
Yetişkinlerde Yaygın Görülen Morarma Nedenleri
Yetişkinlerde morarmalar, kadınlarda erkeklere göre daha sık görülür. Bunun nedeni, kadınlarda deri altı yağ dokusunun daha fazla olmasıdır.
Özellikle kollar, bacaklar ve üst vücut bölgelerinde görülen morluklar, kanama bozukluklarını işaret edebilir. Bunlara diş eti kanaması, uzun süren adet kanaması, göz içi kanama veya dışkıda kan gibi belirtiler eşlik ediyorsa, pıhtılaşma sorunları araştırılmalıdır.
Kan sulandırıcı gibi bazı ilaçlar da vücutta morluk oluşmasına neden olabilir. Kan sulandırıcıların yanı sıra non-steroid anti-inflamatuar ilaçlar (NSAİİ) ya da bazı antidepresanlar morarmaya eğilimi arttırabilir. Ayrıcac sarımsak, ginseng, balık yağı gibi etken maddeleri içeren takviyeler bile benzer etkilere yol açabilir.
Yaygın görülen morarma nedenleri şöyle sıralanabilir:
- B12 vitamini, folik asit , demir , C vitamini ve K vitamini yetersizliği
- Von Willebrand hastalığı, trombosit fonksiyon bozuklukları ve diğer kan pıhtılaşma bozuklukları
- Aile içi, çocuk ya da yaşlılara yönelik şiddet
- Yaşın ilerlemesi
- Aşırı alkol tüketimi
- Yetersiz beslenme
- Aşırı egzersiz
- Diyabet
- Kemoterapi
Daha nadir görülen morluk nedenleri de şunlardır:
- İmmün trombositopenik purpura hastalığı (ITP)
- Hemofili A
- Hemofili B
- Ehler Danlos sendromu
- Cushing sendromu
Vücuttaki Morarmalar Neyin Belirtisi?
Travma dışı morarmalar, genellikle ciltte mor lekeler şeklinde belirir ve bastırıldığında ağrı yapabilir. Eğer morluklar kendiliğinden oluşuyorsa, bu durum kanama bozuklukları, vitamin eksiklikleri veya sistemik hastalıkların habercisi olabilir. Bu nedenle, açıklanamayan morlukları ihmal etmemek önemlidir.
Hangi Morluklar Tehlikeli?
Tüm morluklar tehlikeli değildir. Ancak bazıları acil tıbbi müdahale gerektirebilir.
Tehlikeli morlukların özellikleri genellikle şu şekildedir:
- Birden fazla bölgede görülmesi,
- Nedensiz (kendi kendine) oluşması,
- Travmanın şiddetiyle orantısız büyüklükte olması,
- Burun kanaması, diş eti kanaması veya diğer kanamalarla eşlik etmesi.
Bu tür morluklar, immün trombositopenik purpura (ITP), hemofili, trombosit bozuklukları veya lösemi gibi hastalıkları işaret edebilir. Erken teşhis için semptomları takip etmek hayati öneme sahiptir.
Vücuttaki Morluklar İçin Hangi Doktora Gidilir?
Vücuttaki morarmalar için öncelikle bir iç hastalıkları (dahiliye) uzmanına başvurulması önerilir. Eğer morluklar kanama bozuklukları veya pıhtılaşma sorunlarıyla ilişkiliyse, hematoloji (kan hastalıkları) uzmanı devreye girebilir. Çocuklarda ise pediatrik hematoloji bölümü tercih edilmelidir.
Unutmayın, doktor muayenesinden sonra yapılacak basit bir kan sayımı, birçok hastalığın teşhisinde yardımcı olur.
