Ekstremite terimi tıpta sıkça kullanılır. Bu terim vücuttaki uzuvlar anlamına gelir. Yani vücudun gövdeden dışarı doğru uzanan hareketli kısımlardır. Bu bölgeler; kol, uyluk, diz, bacak, bilek olarak sıralanabilir.
Ekstremite Ne Demek?
Ekstremite vücutta gövdeden çıkan hareketli uzuvlar anlamına gelir.Bunlar üst ve alt olmak üzere ikiye ayrılır. Üst ekstremiteler; omuz, kol, ön kol, elleri kapsar. Alt ekstremite ise kalça, uyluk, diz, ayakları içerisine alır. Buradaki uzuvlar kemik, sinirler ve damar ağları olmak üzere bir bütün olarak değerlendirilirler.
Tıp dilinde ekstremite muayenesi, değerlendirmesi sıkça duyulabilir. Bu değerlendirmelerde genellikle uzuv bir bütün olarak incelenir.
Not: Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Tanı ve tedavi için yeterli değildir. Sağlığınızla ilgili herhangi bir şikâyetiniz veya sorunuz varsa mutlaka bir uzmana danışmanız önemlidir.
Ekstremite Ağrısı
Ekstremite ağrısı vücudun uzuv kısımlarında hissedilen ağrılardır. Özellikle kol ve bacaklarda hissedilen bu ağrıların şiddeti kişiden kişiye değişiklik gösterebilir. Dokudaki iltihaplanma, travma veya hasar bu ağrılara sebep olabilir.
Ekstremite ağrısının olası nedenleri aşağıdaki gibi sıralanabilir:
- Kas zedelenmeleri,
- Tendon iltihaplanmaları,
- Eklem sorunları,
- Kan akışındaki problemler,
- Damar hastalıkları,
- Fıtık,
- Sinir hasarları,
- Kemik iltihaplanmaları,
- Yumuşak dokulardaki enfeksiyonlar,
Tüm bu durumlar dışında da ağrının farklı sebepleri olabilir. Ağrının neyden kaynaklandığını anlamak için ne zaman ortaya çıktığı, şiddeti ve süresi detaylı olarak değerlendirilmelidir.
Uzun süreli geçmeyen ağrılar için mutlaka bir uzmana gidilmeli ve ağrının altında yatan sebep incelenmelidir. Bazı ağrılar zamanla kronikleşerek kişinin hayat kalitesini ciddi anlamda düşürebilir.
Ekstremite Değerlendirmesi
Ekstremite değerlendirmesi sıraladığımız uzuvlardan birinin veya birkaçının detaylı değerlendirilmesidir. Hasta genellikle uzvun ağrısından dolayı hastaneye gelir. Ancak burada bölgedeki damar sistemi, kas ve iskelet sistemi, sinir ağı bir bütün olarak değerlendirilir.
Ekstremite değerlendirme aşamaları şunları içerebilir:
- Gözle Muayene: Bu aşamada hekim uzuvda herhangi bir morluk, kızarıklık veya şişlik olup olmadığına bakar. Ayrıca asimetri değerlendirilmesi de yapılır. Bir bacağın diğerinden uzun, daha şiş olması da bazı sorunlara işaret edebilir.
- Elle Muayene: Elle muayenede de dokuda bir hassasiyet, ısı var mı kontrol edilir. Ayrıca kemiklerin duruşlarına da bakılabilir.
- Hastanın Hareket Kabiliyeti: Uzuvda olan problemin detaylı bir şekilde incelenmesi için hareket kabiliyeti çok önemlidir. Hekim hastanın sorunlu uzvunda bir hareket kaybı var mı bakar. Ayrıca hareketle birlikte görülen ağrılar da çok önemlidir.
- Görüntüleme Yöntemleri: Fiziksel muayenede bir sorun olduğu tespit edildiğinde görüntüleme yöntemleri kullanılabilir. Kemikler veya yumuşak dokular için farklı görüntüleme sistemleri tercih edilir.
Tüm bunların yanı sıra doktorunuz sizden ekstra tetkikler isteyebilir. Bu sayede problemin ana sebebi detaylı bir şekilde teşhis edilebilir.
Alt ve Üst Ekstremite Nedir?
Vücuttaki uzuvlar için ekstremite terimi kullanılır. Bunlar ayrıca tıp dilinde alt ve üst ekstremite olarak da ikiye ayrılır. Uzuvların konumları bu ayrımda belirleyicidir.
Üst ekstremiteler aşağıdaki gibidir:
- Omuz
- Kol
- Dirsek
- Bilek
- El
Alt ekstremiteler de şu şekildedir:
- Kalça
- Bacak
- Uyluk
- Diz
- Ayak
- Ayak Bileği
İki bölgeyi de etkileyen birçok farklı hastalık ve buna uygun tedavi yöntemleri vardır. Bu ayrımın yapılması olası hastalıkları azaltır ve teşhisin daha hızlı koyulmasını sağlar. Çünkü bazı hastalıklar yalnızca bazı bölgeleri etkiler. Uzmanlık alanları da bu şekilde dallara bölünmüştür.
Arterlerin Aterosklerozu Ne Demek?
Arter yani atardamarlar vücuttaki organlara oksijence zengin kanı taşır. Sağlıklı atardamar esnek bir yapıdadır. Ateroskleroz olduğunda bu damarın içinde bazı maddeler birikir. Yağ, kolesterol gibi biriken hücresel atıklar da plaklara sebep olur. Bu plaklardan dolayı damar sertleşir ve arterlerin aterosklerozu denilen durum ortaya çıkar.
Biriken bu plaklar kan akışını zorlaştırır. Birikimin ilk aşamalarında herhangi bir belirti görülmeyebilir. Plak büyüdükçe atardamardaki açıklık daralır. Organlara giden temiz kan iyice azalır. Bunun sonucunda da kan pıhtısı oluşabilir.
Kan pıhtısı kalbe giden atardamarlarda oluşursa kalp oksijensiz kalır ve hayati sonuçları olabilir. Aynı şekilde beyne giden atardamarlarda oluşan kan pıhtısı da ciddi sorunlara yol açabilir.
Ateroskleroz Belirtileri ve Tedavisi
Ateroskleroz belirtisi ilk aşamada ortaya çıkmaz. Genellikle sinsi ilerleyen bir problemdir. Damar içerisindeki plak hasta kalp krizi veya felç geçirene kadar anlaşılamayabilir.
Atardamardaki tıkanıklık %70 ve üzerine çıktığında belirtiler daha net gözlemlenebilir. Tıkanıklık vücudun farklı yerlerinde olduğundan belirtiler de ona göre değişebilir.
Aterosklerozun olası belirtileri aşağıdaki gibidir:
- Kalbe kan taşıyan damarlarda ateroskleroz olduğunda; hafif aktivitede dahi nefes darlığı, göğüs ağrısı, sırt, omuz veya kollarda ağrı görülebilir.
- Sindirim sistemine giden arterlerde kan akışı azaldığında; yemek sonrası hazımsızlık, mide bulantısı, kusma gözlemlenebilir.
- Bacaklar ve ayaklardaki arterlerde ateroskleroz olduğunda; kas ağrısı, ayaklarda yanma hissi, ayakların soğuk olması, iyileşmeyen yaralar olabilir.
- Böbreklerdeki damarlarda kan akışı azaldığında; ödem, yüksek tansiyon, baş ağrıları, hızlı kilo kaybı görülebilir.
- Beyne giden damarlarda ateroskleroz olduğunda; baş dönmesi, şiddetli baş ağrıları, görme kayıpları ve konuşma zorluğu olabilir.
Tüm bunlar genel gözlemlere dayalı belirtilerdir ve teşhis niteliği taşımaz. Sıralanan belirtiler yanıltıcı olabilir kendinizde bir problem hissediyorsanız mutlaka uzmana başvurmalısınız.
Aterosklerozda ilk aşama detaylı bir muayenedir. Doktorunuz hem genetik yatkınlığınızı hem de sizin tıbbi geçmişinizi listeler. Sonrasında yapılan testlerle tıkanıklık tespit edilir. Anjiyografi ve çeşitli görüntüleme sistemleri bu aşamada kullanılabilir.
Tedavi sürecinde ise hastalığın durumu belirleyicidir. İlk aşamalarda yaşam tarzı değişiklikleri önerilebilir. Ayrıca ilaç tedavisi veya ameliyat da yapılabilir. Damar sertleşmesinde erken teşhis çok önemlidir.
Damar Sertleşmesi Neden Olur?
Ateroskleroz nedenleri genellikle yüksek kolesterol, sigara, yüksek tansiyon ve diyabet olarak sıralanabilir. Genellikle uzun süre devam eden bir sorun zamanla damarda daralmaya sebep olur.
Damar sertleşmesi riskini azaltmak için bazı yaşam tarzı değişiklikleri şu şekildedir:
- Doymuş yağ, tuz ve şeker oranı yüksek gıdalardan kaçınmak,
- Düzenli egzersiz,
- Sağlıklı bir kiloda kalmak,
- Diyabet, tansiyon ve kolestrol gibi sağlık sorunlarınız varsa düzenli kontrol,
- Sigaradan uzak durmak,
- Yıllık muayeneleri aksatmamak,
Tüm bunlar damar sertleşmesi riskini azaltmak için oldukça önemlidir. Ayrıca düzenli kontroller bu sağlık sorununun erken tespitini sağlayarak tedavi sürecini de kolaylaştıracaktır.
Sağlığınızla ilgili şikâyetleriniz varsa doğru değerlendirme ve tedavi için mutlaka bir uzmana danışın. Detaylı muayene ve gerekli tetkikler için hastanemize başvurabilirsiniz.
