Prostat idrar torbasının çıkışında yer alan, başlıca işlevi, üreme ile ilgili olan 18-20 gramlık bir salgı bezidir. İçinden işeme kanalı geçen ve yaşlanmayla birlikte erkeklerin çoğunda boyut olarak büyüme gösteren prostat, normal boyutlarının üzerine çıktığında her erkekte benzer bir yol izlemez.
Bazı erkeklerde prostat içinden geçen idrar kanalına doğru büyüme olurken, bazı erkeklerde de idrar torbasının içine doğru büyüme gerçekleşir. Bu tip büyümelerde, ultrason görüntülerinde prostat hafif büyümüş olarak görünürken hastada ciddi şikayetler oluşabilir. Prostatın dışarıya doğru genişlediği durumlarda ise prostat çok büyük olmasına rağmen hastada aynı oranda şikayet oluşmaz.
Peki, prostat neden büyür? Prostat rahatsızlıklarının tanı ve tedavi yöntemlerini açıkladık.
Prostat Neden Büyür?
Prostat büyümesi, erkeklerde yaygın bir durumdur ve genellikle benign prostat hiperplazisi (BPH) olarak adlandırılır. BPH’nin kesin nedenleri henüz tam olarak aydınlatılmamış olsa da, testosteron (erkeklik hormonu) ve östrojen gibi hormonların önemli rol oynadığı düşünülmektedir.
Prostat bezi, 30’lu yaşlardan itibaren büyümeye başlar ve bu süreç ömür boyu devam eder. 50 yaş üstü erkeklerin yaklaşık yarısında prostat büyümesi görülürken, 60 yaş sonrası bu oran %65’e yükselir.
80’li yaşlarda ise %90’ı aşar. Bu hastaların büyük kısmı ilaç tedavisi veya cerrahi müdahale ile takip edilir. Prostat büyümesi risk faktörlerini anlamak, önleyici tedbirler almak için önemlidir.
Prostat Büyümesinin Belirtileri
Prostat büyümesi, idrar akışını etkileyerek çeşitli belirtilere yol açabilir.
Prostat büyümesinin yaygın belirtileri şu şekildedir:
- İdrar akım şiddetinin azalması
- İdrarı başlatmakta güçlük yaşanması
- İdrar yaparken kesinti olması
- İdrarı tam boşaltamama hissi
- Sık sık idrara çıkma hissi
- Ani sıkışma atakları
- İdrar kaçırma
- İdrarda çatallanma ve gece idrara çıkma
Prostat Büyümesi Tedavileri Nelerdir?
Benign Prostat Büyümesinin (BPH)tedavisinde temel belirleyici etkenler hastanın yakınmalarının derecesi ve prostat büyümesinden kaynaklanan fiziksel ve fonksiyonel sorunlardır.
Hastaların bir kısmında ciddi bir yakınma belirtilmese de sık idrara çıkma, gecede 1’den fazla idrara kalkma, tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonları, kanlı idrar yapma, mesanede taş gelişimi, böbrek yetmezliğinin bulunması gibi durumlar tedavi gerektirmektedir.
Öte yandan prostat ameliyatı yöntemi belirlemede hastanın yaşı, kullandığı ilaçlar, ek hastalıkları ve prostat büyüklüğü dikkate alınır.
Prostat tedavisinin 3 yöntemi vardır;
- Düzenli takip ve hayat değişiklikleri ile gözlem
- Cerrahi tedavi yöntemleri:
- Bipolar TUR-prostatektomi (kapalı yöntem)
- Holmium Lazer ile prostat ameliyatı (HoLEP – kapalı yöntem)
- Açık cerrahi prostatektomi
- Açık Cerrahi Prostotektomi (Açık)
Prostat Büyümesi Nasıl Önlenir?
Prostat büyümesini tamamen önlemek mümkün olmasa da, yaşam tarzı değişiklikleri riski azaltabilir. Kırmızı et, doymuş yağlar, karbonhidratlar ve kümes hayvanları tüketimi BPH riskini artırır. Sebze ağırlıklı beslenme, çoklu doymamış yağ asitleri (örneğin linoleik asit), D vitamini alımı ve düzenli egzersiz riski düşürür.
Haftada en az 150 dakika orta yoğunlukta fiziksel aktivite, sağlıklı kiloyu koruma ve sigara-alkol tüketimini sınırlama gibi alışkanlıklar prostat sağlığını destekler. Düzenli tıbbi kontrollerle erken tespit, önleme stratejilerinin etkinliğini artırır.
Prostat Kanseri Nedir?
Prostat kanseri, erkek üreme sisteminin bir parçası olan prostat bezi hücrelerinin anormal ve kontrolsüz şekilde çoğalması neticesinde ortaya çıkan kötü huylu tümöral oluşumlar olarak tanımlayabiliriz.
Oluşum nedenleri tam olarak açıklanabilmiş değildir, fakat erkeklerde yaş ilerledikçe prostat kanseri gelişme olasılığı arttığı bilinmektedir. Genellikle 65 yaşın üzerindeki erkeklerde saptanmakla birlikte, 50 yaştan itibaren riskin arttığı söylenebilir.
Dolayısıyla 50 yaşından itibaren yıllık PSA kontrolü önerilir. Eğer kişinin yakın erkek akrabalarında (baba, erkek kardeş, amca, dayı vs) prostat kanseri mevcutsa, o kişide prostat kanseri görülme oranı normalden daha yüksektir. Bu hastalarda da 40 yaşından itibaren yıllık PSA kontrolü önerilir.
Prostat Kanseri Belirtileri
Prostat kanseri belirtileri genellikle hastalığın ilerleyen aşamalarında görülmeye başlar ve birçok belirti ile kendisini gösterebilir. Hastalık, sinsi bir şekilde ilerlediği için asemptomatik (belirti vermediği) kişilerde erken evrede tanınması ancak düzenli tarama ile mümkündür.
Prostat kanserinin belirtileri aşağıdaki gibidir:
- İdrar yapmada güçlük
- Sık idrara çıkma
- İdrar ya da menide kan bulunması
- Ereksiyon sorunları
- Ejakülasyon (boşalma) sırasında ağrı
- İstemsiz kilo verme
Prostat bezinin mesanenin hemen altında yerleşmesi sebebiyle en sık olarak ortaya çıkan belirtiler idrar yapımı ile ilgili ait problemlerdir.
Tümör nedeniyle prostatta meydana gelen büyüme sonrasında prostat bezi, mesane ve idrar yollarına baskı yaparak sık idrara çıkma, kesikli ve yavaş akımlı işeme ve idrar yaparken kan gelmesi gibi belirtiler ortaya çıkabilir.
Prostat Kanseri Tedavisi
Tedavi yaklaşımları hastalığın evresine ve derecesine göre farklılık gösterebilir. Tedavi yöntemleri, hastanın durumuna veya hastalık düzeyine bağlı olarak tek başına, bir arada, sıralı ve alternatifli olarak uygulanabilir. Bazı hastalarda tedavisiz aktif izlem bir seçenek olarak sunulabilir.
Prostat kanseri, erkeklerde en sık görülen kanser türüdür. Kansere bağlı ölümlerde ise ikinci sırada yer alır.
Sağlıklı bir erkeğin hayat boyu prostat kanserine yakalanma riski yaklaşık olarak %17’dir. Yani her 6 erkekten biri prostat kanserine yakalanmaktadır.
Doktorun tanısal incelemeler sonrasında çoğu hastada şu yöntemlerden biri ile tedavi uygulanır. Prostat kanseri tedavi yöntemleri arasında şunlar yer alır:
- Cerrahi Tedavi (Da Vinci Robotik Radikal Prostatektomi, Açık/Laparoskopik Radikal Prostatektomi)
- Işın Tedavisi (Radyoterapi, Brakiterapi)
- Fokal Tedavi (HIFU, Kiyoterapi)
- İlaç Tedavisi (Hormon Tedavisi, Kemoterapi).
