Bipolar bozukluk kişinin bazı zamanlar çok depresif bazı zamanlarsa çok enerjik olduğu bir duygudurum sorunudur. Kişi bu dengesiz ruh hali sebebiyle gündelik hayatına devam etmekte zorlanabilir.
Bipolar bozukluk tedavisinde çeşitli ilaçlar ve psikoterapi tercih edilir. Genellikle ilaç tedavisi ve psikoterapi ile bu bozukluk kontrol altına alınabilir.
Bipolar Bozukluk Nedir?
Bipolar bozukluk kişinin dönemsel olarak depresyon ve mani arasında gelip gittiği duygudurum bozukluğudur. Bu duygular arasındaki dalgalanma şiddetli ve sık şekilde gerçekleşebilir. Günlük hayatta birçok kişi bazı günler depresif bazı günler enerjik hissedebilir. Ancak bipolar bozuklukta bu iki durum da çok şiddetli olup kişinin hayatını etkiler.
Mani; kişinin coşkulu ve enerjik olduğu, hareketlerinde sıkça taşkınlık olan dönemlerdir. Depresif dönemlerde ise yoğun bir üzün ve ümitsizlik hissedilebilir. Ataklar gözlemlenmediği sürece kişi normal şekilde hayatına devam edebilir. Bu nedenle teşhis koymak zorlayıcı olabilir.
Bipolar bozukluğun tek belirtisi duygu durumlarının değişmesi değildir. Bu süreç boyunca kişinin; iş yaşamı, ekonomik kararları, davranışları ve çevresiyle olan ilişkileri ciddi anlamda etkilenir. Tedavi gecikirse kişinin atak sıklığı artabilir ve kişi kendine, çevresine zarar verecek hale gelebilir.
NOT: Bu bir bilgilendirme yazısıdır. Tanı, teşhis veya tedavi yerine geçmez. Erken tanı ve düzenli takip, yaşam kalitesini artırmada büyük rol oynar.
Bipolar Belirtileri
Bipolar bozukluk ataklarında birbirinden çok farklı iki ayrı atak dönemi vardır. Atak dönemleri; mani, depresif dönem ve karma dönem olarak sıralanabilir. Tüm bu dönemlerde belirtiler de birbirinden farklı şekilde seyredebilir.
Mani dönemi belirtileri aşağıdaki gibidir:
- Aşırılık hali,
- Neşeli hissetme,
- Yüksek enerji,
- Savurganlık,
- Riskli davranışlar,
- Odak sorunları,
- Hızlı konuşma,
- Hızlı düşünce akışı,
- Özgüvende aşırı artış,
- Alkol isteğinin artması,
- Halüsinasyon,
- Sanrı,
Depresif dönemde gözlemlenen değişimler şu şekildedir:
- Nedensiz mutsuzluk ve umutsuzluk hali,
- Etrafa olan ilginin kaybı,
- Enerji düşmesi,
- İştah bozukluğu,
- Uyku bozuklukları,
- Odaklanma zorluğu,
- Değersizlik hissi,
- Kendini suçlama,
- İntihar düşünceleri,
- Karamsarlık,
Ayrıca bu iki dönemden bağımsız kişi karma dönemler de geçirebilir. Bu dönemde hem mani hem de depresyon belirtileri birlikte gözlemlenebilir. Kişi çok mutluyken aniden depresif bir ruh haline bürünebilir.
Belirtiler bilgilendirme amaçlı sıralanmıştır, teşhis niteliği taşımaz. Sıralanan tüm belirtiler insan olmanın bir getirisi olarak herkesin tecrübe ettiği duygulardır. Bipolar bozuklukta problem kişinin bu duyguları aşırı, nedensiz, düzensiz ve çok yoğun biçimde yaşamasıdır. Bunun sonucunda kişi normal bir şekilde hayatına devam edemez ve hayatının birçok alanında sorun yaşar. Teşhisin bir uzman tarafından konulması ve tedavi sürecine başlanması şarttır.
Bipolar Neden Olur?
Bipolar bozukluk genetik, çevresel etkiler ve yapısal bozukluklar olmak üzere birçok başlık altında incelenebilir. Durumun nedeni kişiden kişiye farklılık gösterir. Bu bozukluk altında yatan nedeni bilmek tedavi süreçleri için çok önemlidir.
Bipolar bozukluğun sık gözlemlenen olası nedenleri aşağıdaki gibidir:
- Genetik yatkınlık bu duygudurum bozukluğunda çok etkilidir. Ailede anne babada veya birinci derece akrabalarda bipolar bozukluk olması riski artırabilir.
- Kişinin beyin kimyasında dengesizlikler olabilir. Beyinde oluşan bu kimyasal değişimler direkt olarak kişinin duygularını ve davranışlarını etkiler.
- Yaşanan ağır travmatik olaylar kişiyi tetikleyerek bu duruma sebep olabilir. Özellikle sevdiklerinin kaybı, kaza, istismar ve yoğun stres atakların başlamasına sebep olabilir.
- Alkol ve madde kullanımı bipolara direkt sebep olmasa da tetikleyici olabilir.
Tüm bunlar dışında da bipolar bozukluğun farklı sebepleri olabilir. Tanı konulması için uzman doktorlar tarafından ayrıntılı değerlendirmeler yapılır ve hasta öyküsü alınır.
Şizofreni ve Bipolar Bozukluk Farkı
Şizofreni ve bipolar bozukluk bazı belirtileri nedeniyle birbiriyle karıştırılabilir. Ancak aile hikayesi, süreç detayları uzman doktor tarafından incelendiğinde fark daha net anlaşılabilir.
Bipolar bozukluk kişinin normal yaşamına devam edebildiği ancak zaman zaman ataklar geçirdiği bir durumdur. Bu nedenle atak süreçleri haricinde kişi normal davranışlar gösterebilir. Şizofreniyse biraz daha sürekli ilerleyen bir durumdur. Hasta iyileşme gösterse de hastalık bir anda tamamen ortadan kalkmaz.
Bipolar Geçer mi?
Bipolar bozukluk dönemsel ataklar şeklinde ilerleyen bir durumdur. Atak sayıları ve şiddetleri kişiden kişiye değişiklik gösterebilir. Günümüzde psikoterapi ve ilaçlar bipolar bozuklukların tedavisinde kullanılır. Kişide dönemsel olarak ataklar tekrarlayabilir ancak doğru tedavi yaklaşımıyla bunlar kontrol edilebilir. Atakların şiddeti ve sıklığı azaltılabilir.
Bipolar bozukluklarda ilaç tedavisi hastalık süreci için çok önemlidir. Psikoterapi de bu süreçte destekleyici ve koruyucudur. Hastalığı kabul etmekte zorlanan, çevresindeki kişilerle sorun yaşayan kişiler için oldukça faydalıdır.
Bipolar Bozukluk İlaçları Yan Etkileri
Her ilaç grubunda olduğun gibi bipolar bozukluk için kullanılan ilaçlarda da bazı yan etkiler gözlemlenebilir. Bu etkiler uzman doktorla birlikte değerlendirilir ve duruma göre farklı ilaçlar tercih edilebilir.
İlaçlar ilk kullanılmaya başlandığında; bulantı, ödem, titreme, kilo alımı gibi durumlar gözlemlenebilir. Ayrıca saç dökülmesi, bazı görme bozuklukları ve sersemlik hissi de nadir de olsa görülebilir. Tüm bu yan etkiler doktora bildirilmeli ve doktorun tavsiyelerine uygun şekilde ilaçlar kullanılmalıdır.
Bipolar Bozukluk Genetik mi?
Ailede birinci derece akrabalarında bipolar bozukluk olan kişilerin kendisinin de bipolar olma riski daha yüksektir. Kişinin annesinde veya babasında bulunuyorsa bu risk çok daha yüksek olabilir. Ancak erken dönemde bu kişiler belirtileri fark ederse durum kontrol altına alınabilir.
Bipolar Bozukluk Kaç Yaşında Ortaya Çıkar?
Bipolar bozukluk özellikle ergenlik süresince ve sonrasında belirti verebilir. Özellikle kişinin bedenen ve psikolojik olarak birçok değişim geçirdiği 15-25 yaş arası kritik bir süreçtir. Bazı çocuklarda ergenlik öncesinde de bazı belirtiler ortaya çıkabilse de 12 yaş altında belirtiler çok nadir gözlemlenmiştir.
Bipolar Olan Kişilerin Hastaneye Yatması Gerekir mi?
Bipolar bozukluk olan kişilerde zaman zaman ataklar görülebilir. Atak süresince kişi depresif olabilir normal olmayan davranışlar sergileyebilir. Ataklar süresince kişi kendine veya çevresine zarar veriyorsa hastaneye yatması gerekebilir.
Bipolar bozukluğun şiddetli olduğu dönemlerde kişinin hareketli, gürültülü ve kalabalık alanlardan uzak durması bu süreci daha kolay atlatmasını sağlayabilir. Doktor kişinin belirtileri ve durumuna göre yatış kararını verebilir. Yatış süresince hastalığın tedavisi hem daha güvenli hem de daha hızlı gerçekleştirilebilir.
Bipolar bozukluk hakkında daha detaylı bilgi almak, belirtilerinizle ilgili profesyonel değerlendirme yaptırmak veya size uygun bir destek planı oluşturmak için bizimle iletişime geçebilirsiniz. Uzman ekibimiz, ihtiyaçlarınıza yönelik rehberlik sağlamak için yanınızdadır.
