Dünya nüfusu yaşlandıkça beyin tümörlerinin görülme oranı da artıyor. Birçok kanser türünde olduğu gibi, beyin tümörlerinin neden geliştiğine dair net bir açıklama bulunmuyor. Öte yandan araştırmalar her 100 bin kişiden 5’inde beyin tümörü geliştiğini gösteriyor. Bu makalede beyin tümörü nedir sorusuna yanıt verecek, tanı ve tedavi yöntemlerini anlatacağız.
Beyin Tümörü Nedir?
Beyin tümörü, beyin hücrelerinin veya çevre dokuların kontrolsüz bir şekilde büyümesi sonucu oluşan anormal kitlelerdir. Bu tümörler, doğrudan beyin dokusunda (primer) oluşabileceği gibi, vücudun başka bölgelerinden beyne sıçrayarak (metastatik) da gelişebilir.
Kafatası içinde yer alan bu kitleler, beyin dokusuna baskı yaparak kafa içi basıncını artırır ve çeşitli nörolojik belirtilere yol açar.
Beyin Tümörü Nasıl Oluşur?
Vücudumuzdaki tüm organlarda olduğu gibi, beyin hücreleri de düzenli bir döngü içinde büyür, çoğalır, yaşlanır ve ölür. Bu döngüde, eski hücrelerin yerini yenileri alır. Ancak genetik mutasyonlar, çevresel faktörler veya radyasyon maruziyeti gibi nedenlerle hücreler kontrolsüz çoğalmaya başlayabilir.
Ölmeyen hücreler birikerek tümör oluşumuna yol açar. Beyin tümörü oluşumunda risk faktörleri arasında aile öyküsü, iyonlaştırıcı radyasyon, bağışıklık sistemi zayıflığı ve bazı viral enfeksiyonlar yer almaktadır.
Kaç Tip Beyin Tümörü Vardır?
Beyin tümörlerinin birçok farklı türü vardır. Kabaca iyi huylu (benign) ve kötü huylu (malign) olarak ikiye ayrılabilir. Diğer bir sınıflama olarak da beyin hücrelerinden kaynaklanan (primer) tümörler ile vücudun başka bir yerinde oluşup beyne göç eden tümörler (sekonder, metastatik) olarak incelenebilir.
İyi Huylu Beyin Tümörleri
İyi huylu beyin tümörleri, yavaş büyüyen ve çevre dokulara yayılma eğilimi göstermeyen kitlelerdir. Örnekler arasında menenjiom (beyin zarlarından kaynaklanan), schwannom (sinir kılıflarından oluşan) ve dermoid/epidermoid kistler (doğuştan kalıntı tümörleri) bulunur.
Bu tümörler, cerrahi müdahale ile tamamen çıkarılabilir ve tedavi sonuçları genellikle mükemmeldir. Hastaların yaşam kalitesi, erken müdahale ile büyük ölçüde korunu
Kötü Huylu Beyin Tümörleri
Kötü huylu beyin tümörleri, hızlı büyüme ve çevre sağlıklı dokulara infiltrasyon (yayılma) özelliği gösterir.
Glioblastoma multiforme gibi agresif türler bu gruba girer. Tedavi sonuçları, tümörün yerleşimi, boyutu, hastanın yaşı ve genel sağlık durumuna göre değişir. Modern tedavilerle yaşam süresi uzatılabilir, ancak tam iyileşme oranları düşüktür.
Beyin Tümörü Belirtileri
Beyin tümörleri, kafatası içinde yerleşen tümörler oldukları için kafatası içinde basınç artışına bağlı olarak şiddetli baş ağrısı, bulantı ve kusma gibi yaygın belirtiler arasında yer alır.
Bunlar dışında beyin tümörünün oluştuğu yerlere göre belirtiler farklılık gösterebilir.
Beyin tümörü belirtileri şu şekildedir:
- Sağ veya sol vücut yarısında kuvvetsizlik,
- Uyuşma,
- Yürüme bozukluğu,
- Görme kaybı,
- İşitme kaybı,
- Hafıza bozukluğu,
- Konuşmada güçlük,
- Dengesizlik
Bu belirtiler tümörün çeşidine, çapına, yerine ve evresine göre değişiklik göstermektedir. Şikayetler ortaya çıktığında, nöroloji veya beyin cerrahisi uzmanına başvurmak esastır. Erken tanı, beyin tümörü belirtilerini yönetmede kritik rol oynar.
Beyin Tümörü Tanı Yöntemleri
Beyin tümörü tanısı, hastanın şikayetleri ve nörolojik muayene ile başlar. Görüntüleme yöntemleri arasında bilgisayarlı tomografi (BT) ve manyetik rezonans görüntüleme (MRG) ön plandadır.
Bu tetkikler, tümörün yerini, boyutunu ve niteliğini belirler. İleri durumlarda, PET taraması veya spektroskopi gibi yöntemler kullanılır.
Biyopsi ile tümörün histopatolojik incelemesi yapılır. Multidisipliner konsey (radyasyon onkoloğu, medikal onkolog, patolog ve radyolog) tarafından değerlendirilen sonuçlar, tedavi planını şekillendirir.
Beyin Tümörü Tedavi Yöntemleri
Beyin tümörlerinin tedavisinde temel olarak 3 ayrı yöntem kullanılmaktadır. Bunlar; cerrahi, ilaç tedavisi ve radyo terapidir.
Bu tedavi yöntemleri arasında ise genellikle cerrahi yöntem ön plana çıkmaktadır. Bunun en temel nedeni ise tümörlerin genellikle kafatası içinde beyine baskı yapmaları ve kafa içi basıncı arttırmalarıdır.
Cerrahi Tedavi Yöntemi
Cerrahi tedavide; tümörün olduğu bölgeden örnek alınması çıkartılması, beyin ve sinirlerin rahatlatılması ve tümörün cinsinin saptanması için patolojik inceleme olanağı bulunuyor. Üstelik günümüzde cerrahi tedavilerde son derece büyük ilerlemeler kaydediliyor.
Cerrahi mikroskobun kullanımı bir standart haline gelmiş ve mikroskoplarda kullanılan teknoloji ileri düzeye gelmiş bulunmaktadır.
Bazı tümörlerin çıkartılmasında intraoperatif MR kullanımı önemli katkılar sağlıyor. Sağlık alanında gelişen teknolojik gelişmelerle eskiye göre cerrahi girişime bağlı komplikasyonların oranı çok azaldı.
Kemoterapi (İlaçlı Tedavi) Yöntemi
İlaçlı tedaviler özellikle kanser hastalıkları alanında son yıllarda çok önemli gelişmeler kaydediliyor. Genellikle kötü huylu tümörlerde kullanılan kemoterapiler hastaların yaşam süresini uzatıyor, bazen de tamamen iyileşmeyi sağlayabilmektedir.
